ജൂലൈ 31 , അനശ്വര ഗായകന് മുഹമ്മദ് റഫിയുടെ ഓര്മദിനം
ഇന്ത്യന് ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന്റെ ചരിത്രത്തില് കാലത്തിന് മായ്ക്കാനാവാത്ത ചില ശബ്ദങ്ങളുണ്ട്. തലമുറകള് മാറിയാലും അവയുടെ മാധുര്യം മങ്ങുകയില്ല. സന്തോഷത്തില് നമ്മോടൊപ്പം പാടുകയും വിരഹത്തില് നമ്മുടെ ഹൃദയവേദനയ്ക്ക് ശബ്ദമാവുകയും പ്രണയത്തില് മനസ്സിനെ ആര്ദ്രമാക്കുകയും ഭക്തിയില് ആത്മാവിനെ ഉയര്ത്തുകയും ചെയ്ത അത്തരമൊരു അനശ്വര ശബ്ദമാണ് മുഹമ്മദ് റഫി.
1924 ഡിസംബര് 24-ന് പഞ്ചാബിലെ കോട്ല സുല്ത്താന് സിങ്ങില് ജനിച്ച മുഹമ്മദ് റഫി, ഇന്ത്യന് സംഗീതലോകത്തിന്റെ അതിരുകളില്ലാത്ത ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയര്ന്നത് തന്റെ അസാധാരണമായ പ്രതിഭയും നിരന്തരമായ പരിശ്രമവും കൊണ്ടാണ്. 1980 ജൂലൈ 31-ന് അദ്ദേഹം ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞെങ്കിലും, റഫിയുടെ ശബ്ദം ഇന്നും നമ്മുടെ ഇടയില് ജീവിക്കുന്നു.
മുഹമ്മദ് റഫി ഒരു ഗായകന് മാത്രമായിരുന്നില്ല. വികാരങ്ങള്ക്ക് ശബ്ദം നല്കിയ ഒരു മഹാകലാകാരനായിരുന്നു.
പ്രണയം പാടുമ്പോള് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദത്തില് പ്രണയത്തിന്റെ ആര്ദ്രതയുണ്ടായിരുന്നു. വിരഹം പാടുമ്പോള് കേള്ക്കുന്നവന്റെ ഹൃദയത്തില് ആ വേദന അനുഭവപ്പെട്ടു. ഭക്തിഗാനം ആലപിക്കുമ്പോള് ശബ്ദത്തിന് ആത്മീയമായൊരു തലം കൈവന്നു. ദേശഭക്തിഗാനങ്ങളില് അത് ആവേശമായി. തമാശ നിറഞ്ഞ ഗാനങ്ങളില് റഫിയുടെ ശബ്ദം ചിരിയും ഉല്ലാസവുമായി മാറി.
അതായിരുന്നു റഫിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത ഗാനം ഏതായാലും അതിന്റെ ആത്മാവായി മാറാനുള്ള അസാധാരണമായ കഴിവ്.
ദിലീപ് കുമാര് മുതല് ദേവാനന്ദ് വരെ, ഷമ്മി കപൂര് മുതല് രാജേന്ദ്ര കുമാര് വരെ, ധര്മേന്ദ്ര മുതല് അമിതാഭ് ബച്ചന് വരെ വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവമുള്ള നിരവധി അഭിനേതാക്കള്ക്കായി അദ്ദേഹം പാടി. എന്നാല് ഓരോ ഗാനവും കേള്ക്കുമ്പോള് അത് ആ കഥാപാത്രത്തിന്റെ സ്വന്തം ശബ്ദമാണെന്ന് പ്രേക്ഷകര്ക്ക് തോന്നി. സ്വന്തം വ്യക്തിത്വം ഗാനത്തിനുമേല് അടിച്ചേല്പ്പിക്കാതെ കഥാപാത്രത്തിന്റെ വികാരത്തിലേക്ക് ലയിക്കാന് അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.
നൗഷാദ്, ശങ്കര്-ജയ്കിഷന്, എസ്.ഡി. ബര്മന്, മദന് മോഹന്, ഒ.പി. നയ്യാര്, റോഷന്, ലക്ഷ്മികാന്ത്-പ്യാരേലാല് തുടങ്ങി ഇന്ത്യന് സിനിമയിലെ പ്രഗത്ഭരായ സംഗീതസംവിധായകരോടൊപ്പം റഫി പ്രവര്ത്തിച്ചു. അവരുടെ സംഗീതസങ്കല്പ്പങ്ങള്ക്ക് തന്റെ ശബ്ദത്തിലൂടെ അനശ്വരത നല്കാന് അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.
എന്നാല് റഫിയുടെ മഹത്വം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതപ്രതിഭയില് മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല.
ഇന്ത്യന് സിനിമയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഗായകരിലൊരാളായി ഉയര്ന്നപ്പോഴും അദ്ദേഹം ജീവിതത്തില് പുലര്ത്തിയ ലാളിത്യവും വിനയവും മനുഷ്യസ്നേഹവും അദ്ദേഹത്തെ കൂടുതല് മഹാനാക്കി. പ്രശസ്തിയുടെ കൊടുമുടിയില് നില്ക്കുമ്പോഴും സാധാരണ മനുഷ്യന്റെ സൗമ്യത കൈവിടാത്ത വ്യക്തിയായിരുന്നു റഫി. സഹപ്രവര്ത്തകരോടുള്ള ആദരവും പുതുതലമുറയോടുള്ള പ്രോത്സാഹനവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ മുഖമുദ്രകളായിരുന്നു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവനകളെ രാജ്യം പത്മശ്രീ ഉള്പ്പെടെയുള്ള ബഹുമതികള് നല്കി ആദരിച്ചു. ദേശീയ ചലച്ചിത്ര പുരസ്കാരവും നിരവധി ഫിലിംഫെയര് പുരസ്കാരങ്ങളും അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി. എന്നാല് റഫിക്ക് ലഭിച്ച ഏറ്റവും വലിയ പുരസ്കാരം ഇന്നും കോടിക്കണക്കിന് സംഗീതാസ്വാദകരുടെ ഹൃദയങ്ങളില് അദ്ദേഹത്തിനുള്ള സ്ഥാനമാണ്.
ഒരു മഹാഗായകന്റെ യഥാര്ഥ വിജയം എത്ര ഗാനങ്ങള് പാടി എന്നതിലോ എത്ര പുരസ്കാരങ്ങള് നേടി എന്നതിലോ മാത്രമല്ല. അദ്ദേഹം പാടിയ ഗാനങ്ങള് എത്ര തലമുറകളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിത്തീര്ന്നു എന്നതിലാണ്.
ആ അര്ഥത്തില് മുഹമ്മദ് റഫി കാലത്തെ അതിജീവിച്ച ഗായകനാണ്.
റഫിയുടെ കാലത്ത് ജനിക്കാത്ത പുതിയ തലമുറ പോലും ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗാനങ്ങള് കേള്ക്കുന്നു. പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യകളും സംഗീതശൈലികളും വന്നിട്ടും റഫിയുടെ ഗാനങ്ങള് പഴകുന്നില്ല. കാരണം അവയില് സംഗീതം മാത്രമല്ല, മനുഷ്യഹൃദയത്തിന്റെ സത്യസന്ധമായ വികാരങ്ങളുണ്ട്.
ശബ്ദം നിലച്ചേക്കാം; പക്ഷേ സംഗീതം നിലയ്ക്കുന്നില്ല.
മനുഷ്യന് യാത്രയായേക്കാം; പക്ഷേ മഹത്തായ കല മരിക്കുന്നില്ല.
1980 ജൂലൈ 31-ന് മുഹമ്മദ് റഫിയുടെ ജീവിതയാത്ര അവസാനിച്ചു. എന്നാല് അന്ന് അവസാനിച്ചത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതികജീവിതം മാത്രമാണ്. റേഡിയോയില് നിന്ന് ഒരു റഫി ഗാനം ഒഴുകിവരുമ്പോള്, പഴയ സിനിമയിലെ ഒരു രംഗത്തില് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദം കേള്ക്കുമ്പോള്, ഒരു സംഗീതവേദിയില് പുതിയ തലമുറ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗാനം വീണ്ടും ആലപിക്കുമ്പോള് മുഹമ്മദ് റഫി വീണ്ടും നമ്മുടെ മുന്നില് ജീവിക്കുന്നു.
മുഹമ്മദ് റഫി ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ഗായകനല്ല; എല്ലാ കാലങ്ങളുടെയും ഗായകനാണ്.
അദ്ദേഹം ഒരു ശബ്ദമല്ല; ഇന്ത്യന് സംഗീതത്തിന്റെ അനശ്വരമായൊരു വികാരമാണ്.